Krwawy Poniedziałek
mord kilkuset cywilnych mieszkańców Częstochowy, dokonany
przez Niemców 4 września 1939, dzień po wkroczeniu do miasta.
Żołnierze Wehrmachtu i funkcjonariusze SS urządzali na ulicach łapanki,
wyciągali ludzi z mieszkań i pod kolbami karabinów pędzili w
wyznaczone miejsca koncentracji (m.in. plac przed Katedrą, ulica
Strażacka, obecny plac Biegańskiego oraz plac Daszyńskiego).
Przed Katedrą strzelano w zbity tłum ludzi z karabinów
maszynowych, przed Ratuszem zabijano pojedynczymi strzałami w głowy, do
mordów doszło również na terenie szpitala
wojskowego oznaczonego flagą Czerwonego Krzyża.
W wyniku ekshumacji, przeprowadzonej na zlecenie stadthauptmanna
Richarda Wendlera przez urzędnika polskiego Zarządu Miejskiego
Bolesława Kurkowskiego między lutym a kwietniem 1940, wydobyto 227
zwłok: 194 mężczyzn, 25 kobiet i 8 dzieci; 205 Polaków i 22
Żydów. Bilans ten nie zamyka jednak liczby ofiar 'Krwawego Poniedziałku', gdyż ekshumacji nie przeprowadzono w miejscach
pochówku, które były wówczas zajęte
przez Niemców (koszary 27 pp i 7 pal, lotnisko), a w
niektórych przypadkach ciała zabitych zostały wcześniej
zabrane przez rodziny. Zwłoki ekshumowane pochowano na cmentarzu Kule.
Całkowitą liczbę ofiar zdarzeń 4 września 1939 szacuje się na 300-500
osób.
fragment filmu "Die Wehrmacht", dystrybucja VISION
-
Getto w Częstochowie
Getto utworzone 9 kwietnia 1941, na mocy rozporządzenia wydanego dwa
dni wcześniej przez stadthauptmanna Richarda Wendlera,
którego obszar ograniczały: od północy ulice
Kawia, Kiedrzyńska i Jaskrowska, od południa ulice Fabryczna (obecnie
Mielczarskiego),
Narutowicza (obecnie Krakowska) i Strażacka, od wschodu rzeka Warta, a
od zachodu tory kolejowe. Obejmowało więc wschodni obszar centrum
miasta w dużej części pokrywający się z terytorium przedwojennej
dzielnicy żydowskiej.
Mieszkańcami getta byli Żydzi z Częstochowy, z pobliskich miejscowości
(Krzepice, Olsztyn, Mstów, Janów,
Przyrów), których deportacje na teren getta
nasiliły się od maja 1942, oraz wysiedleńcy z terenów
wcielonych do Rzeszy, głównie z Płocka i Łodzi.
Dokładna liczba ludności getta jest trudna do ustalenia. W początkowym
okresie jego istnienia wynosiła blisko 40 tys., w okresie szczytowym
(przed likwidacją) 48 tys.
Likwidacja getta rozpoczęła się 22 września 1942 (dzień po święcie Jom
Kippur), zakończyła się w nocy z 7 na 8 października. Akcję prowadzili
Niemcy wraz z Ukraińcami i Łotyszami pod dowództwem kapitana
schupo Paula Degenhardta. Miejscem koncentracji i selekcji stał się
plac Daszyńskiego. W wyniku działań hitlerowców do obozu
zagłady w Treblince trafiło 40 tys. osób, na miejscu
rozstrzelano 2 tys. (pochowano ich w dołach mogilnych przy ul. Kawiej).
Pozostałych przy życiu Żydów (ok. 5-6 tys.) osadzono w
"małym getcie" ograniczonym: od północy ul. Jaskrowską, od
południa ul. Mostową, od zachodu chodnikiem ul. Senatorskiej, a od
wschodu ul. Nadrzeczną.
Obozy Hasagu wyzwolono 17 stycznia 1945.
Ocalało z nich 5200 Żydów, w tym 1518 częstochowian.
tekst
pochodzi z WIKIPEDII
Więcej informacji na temat wyzwolenia Częstochowy TUTAJ
|
